વોટર-બેઝ્ડ એક્રેલિક એડહેસિવ ટેપ શું છે, અને સ્કૂલ-ઓફિસ માટે કેમ યોગ્ય છે

વોટર-બેઝ્ડ એક્રેલિક એડહેસિવ ટેપ એટલે એવી ટેપ જેનો ગુંદર એક્રેલિક પોલિમર છે. આ ગુંદર પાણીમાં મિશ્રણ તરીકે ફિલ્મ પર ફેલાવાય છે અને પછી સૂકવી દેવાય છે. રોલ પર જે રહે છે તે સૂકું, ચોખ્ખું, પ્રેશર સેન્સિટિવ પડ છે, જે હળવું દબાવતાં જ ચોંટી જાય છે. સ્કૂલ અને ઓફિસ માટે તે યોગ્ય છે, કારણ કે એક્રેલિક એડહેસિવ ચોખ્ખું રહે છે અને લાંબો સમય ટકે છે. નોટબુક કવર કે મહિનાઓ સુધી લટકતા ચાર્ટ પર આપને આ જ જોઈએ.

આ લેખ હું એટલા માટે લખું છું કે ડિસ્ટ્રીબ્યૂટર્સ અમારી ટેપ વિશે બીજા કોઈ શબ્દ કરતાં "વોટર-બેઝ્ડ" વિશે વધુ પૂછે છે. કેટલાકને લાગે છે કે ટેપને પાણી જોઈએ. બીજાને લાગે છે કે ટેપ નબળી છે. બંને વાત ખોટી છે.

Jagannath Polymers Pvt Ltd (JPPL)માં અમે ક્લિયર BOPP ટેપ બનાવીએ છીએ અને તેના પર અમારા પોતાના પ્લાન્ટમાં બનાવેલો વોટર-બેઝ્ડ એક્રેલિક એડહેસિવ લગાવીએ છીએ. એટલે આ વિષયમાં મારો પોતાનો રસ છે, અને હું આપને સાચું કહીશ કે આ કેમિસ્ટ્રી ક્યાં કામ આવે છે અને ક્યાં નહીં.

"વોટર-બેઝ્ડ"નો ખરો અર્થ શું છે?

વાત એડહેસિવ કેવી રીતે લગાવાય છે તેની છે. ટેપ કેવી રીતે વપરાય છે તેની નથી.

વોટર-બેઝ્ડ એક્રેલિક એડહેસિવ શરૂઆતમાં ઇમલ્શન હોય છે: પાણીમાં એક્રેલિક પોલિમરના નાના કણ, જેને સર્ફેક્ટન્ટ ગઠ્ઠા થવા દેતા નથી. ફિલ્મ પર લગાવીને સૂકવતાં આ કણ ભેગા થઈને એક સળંગ એડહેસિવ પડ બનાવે છે. USDA Forest Serviceમાં નોંધાયેલું 2007નું એક સંશોધનપત્ર બરાબર આ જ કહે છે: એડહેસિવ સુકાય તેમ પોલિમરના કણ જોડાઈને ફિલ્મ બનાવે છે (Houtman et al., TAPPI Research Forum on Recycling, 2007).

દીવાલ પરના ડિસ્ટેમ્પરનો વિચાર કરો. પાણી ફક્ત રંગને લઈ જવા અને સરખો ફેલાવવા માટે હોય છે. દીવાલ સુકાય એટલે પાણી ઊડી જાય છે અને રંગ રહી જાય છે. એ જ રીતે, અમારી ટેપનો રોલ વીંટાઈને પેક થાય ત્યાં સુધીમાં તેમાં કોઈ ભીનો એડહેસિવ બાકી રહેતો નથી.

એડહેસિવ લગાવવાની બીજી સામાન્ય રીત પાણીને બદલે ઓર્ગેનિક સોલ્વન્ટ વાપરવાની છે. જુલાઈ 2025માં મળેલી એક્રેલિક ઇમલ્શન ટેપની એક US પેટન્ટ નોંધે છે કે સોલ્વન્ટવાળા એડહેસિવમાંથી વોલેટાઇલ ઓર્ગેનિક કમ્પાઉન્ડ નીકળે છે, અને તેના વિકલ્પ તરીકે સોલ્વન્ટ વગરના, વોટર-બેઝ્ડ એડહેસિવ વિકસાવાઈ રહ્યા છે (US Patent 12,371,592 B2). હું આટલેથી અટકું છું. ડિસ્ટ્રીબ્યૂટર માટે મુદ્દો ફક્ત આટલો છે: વોટર-બેઝ્ડ એટલે ફેક્ટરીની પ્રોસેસ.

શું તે ગમ્ડ ટેપ જેવી જ છે?

ના, અને આ ગેરસમજ ઘણી જોવા મળે છે.

ગમ્ડ ટેપ એ છે જેને ચોંટાડતા પહેલાં સ્પોન્જથી ભીની કરવી પડે. વોટર-બેઝ્ડ એક્રેલિક ટેપ પ્રેશર સેન્સિટિવ ટેપ છે. Bureau of Indian Standards મુજબ આવી ટેપને વાપરતા પહેલાં ભેજ, ગરમી કે બીજી કોઈ ખાસ તૈયારીની જરૂર નથી, અને સાફ, સૂકી સપાટી પર ચોંટવા માટે થોડું દબાણ પૂરતું છે (BIS, IS 13262:1992, reaffirmed 2003).

એટલે વિદ્યાર્થી ટેપ ખેંચે, દબાવે, અને ચોંટી જાય. ભીની કરવાની કોઈ જરૂર નહીં.

એક્રેલિક અને રબર એડહેસિવમાં ફરક શું છે?

ટેપ એડહેસિવના બે મુખ્ય પ્રકાર છે: રબર અને એક્રેલિક. બંનેની પોતાની સાચી ખૂબી છે.

જર્મન ટેપ ઉત્પાદક tesa પોતાની ગાઇડમાં (છેલ્લે મે 2024માં અપડેટ) આ ફરક સરસ રીતે સમજાવે છે (tesa, 3 types of adhesives explained). નેચરલ રબર એડહેસિવની શરૂઆતની ચીકાશ વધુ હોય છે, એટલે તે તરત પકડ લે છે. પણ રબર એડહેસિવ લાંબો સમય ટકતા નથી અને UV સામે સારા નથી. ટેકીફાયર ન ઉમેર્યા હોય તો એક્રેલિકની ચીકાશ રબર કરતાં ઓછી હોય છે, પણ તે તાપમાન વધુ સારી રીતે સહન કરે છે અને તડકામાં રાખવાથી પીળા પડતા નથી.

પોલેન્ડની West Pomeranian University of Technologyનો એક શૈક્ષણિક રિવ્યૂ પણ એક્રેલિક વિશે લગભગ આ જ કહે છે: ખૂબ ચોખ્ખી પારદર્શકતા, ઉત્તમ ટકાઉપણું અને પીળા ન પડવું (Antosik, Bartkowiak and Czech, 2022).

સ્ત્રોત: tesa (મે 2024) અને Antosik et al. (2022), ઉપર લિંક આપેલી છે.

સ્ટેશનરી ટેપ માટે એક્રેલિક કેમ યોગ્ય છે?

સ્ટેશનરી ટેપ ખરેખર ક્યાં વપરાય છે તે વિચારો.

1. નોટબુક કવર પર, આખા સ્કૂલ સત્ર માટે. અહીં પહેલી સેકન્ડની પકડ કરતાં ટકાઉપણું વધુ મહત્વનું છે.
2. ક્લાસરૂમની બારી પાસેના ચાર્ટ પર. તડકામાં પીળી પડતી ટેપ થોડાં અઠવાડિયામાં ગંદી દેખાય છે.
3. ક્લિયર કવર પર, જ્યાં ટેપ લગભગ દેખાવી ન જોઈએ. અહીં ચોખ્ખાઈ મહત્વની છે.
4. કાગળ અને કાર્ડ પર, હાથથી દબાવીને. વિદ્યાર્થી બસ હળવું જ દબાવશે.

અમુક કામમાં રબરની ઝડપી પકડ ખરેખર ફાયદાકારક છે. પણ જે ક્લિયર ટેપને મહિનાઓ સુધી કાગળ પર સુઘડ રહેવાનું છે, તેના માટે મારા મતે એક્રેલિક વધુ યોગ્ય છે. એટલે જ અમે તે પસંદ કર્યું.

વોટર-બેઝ્ડ એક્રેલિક ટેપની મર્યાદાઓ શું છે?

મેં સાચું કહેવાનું વચન આપ્યું છે, એટલે આ રહી ત્રણ મર્યાદા.

1. tesa કહે છે તેમ, પહેલા સ્પર્શે તે રબર ટેપ કરતાં ઓછી પકડ લે છે. અંગૂઠાથી દબાવીને આખી પટ્ટી પર ફેરવો. ફક્ત હળવો સ્પર્શ પૂરતો નથી.
2. તે ભીના કામ માટે નથી. 2007ના એ જ અભ્યાસમાં જોવા મળ્યું કે સુકાયેલા એડહેસિવ પડમાં એવા માર્ગ હોય છે જેમાંથી પાણી અંદર જાય છે, એટલે પડ ભીનું અને સૂકું હોય ત્યારે ઘણું અલગ વર્તે છે. તેને સૂકા કાગળ, કાર્ડ અને ફાઇલ પર જ વાપરો.
3. ઠંડીમાં લગાવવી તેને ફાવતી નથી. Henkelના એન્જિનિયરોનું 2025નું પેપર, જે Pressure Sensitive Tape Councilએ પ્રકાશિત કર્યું છે, સમજાવે છે કે તાપમાન ઘટે તેમ પ્રેશર સેન્સિટિવ એડહેસિવની ચીકાશ અને સપાટી પર બરાબર ફેલાવાની ક્ષમતા ઘટે છે (Velasco and Harbinson, PSTC, 2025). પેપરમાં વોટર-બેઝ્ડ એક્રેલિક, UV એક્રેલિક અને હોટ-મેલ્ટ રબર એડહેસિવ ચકાસાયા, અને દરેકનું એક ઓછામાં ઓછું તાપમાન હતું જેનાથી નીચે તે બરાબર લાગી શકતું ન હતું.

સ્કૂલની બેન્ચ પર આમાંની કોઈ સમસ્યા નડતી નથી. પણ જો કોઈ સ્ટેશનરી ટેપ ખોટા કામમાં વાપરે, તો ત્રણેય મહત્વની બને છે.

અમે એડહેસિવ જાતે કેમ બનાવીએ છીએ?

અમે તૈયાર એડહેસિવ ખરીદવાને બદલે અમારા પોતાના પ્લાન્ટમાં બનાવીએ છીએ, અને BOPP ફિલ્મ પર જાતે લગાવીએ છીએ.

ડિસ્ટ્રીબ્યૂટર માટે તેનો વ્યવહારુ અર્થ સીધો છે. આપ બેચ નંબર સાથે ફરિયાદ મોકલો, ત્યારે અમે તેને કોઈ એડહેસિવ સપ્લાયરને મોકલીને રાહ જોતા નથી. એડહેસિવ અને કોટિંગ બંને અમારી છત નીચે જ થાય છે.

રોલ જાતે કેવી રીતે ચેક કરવો?

પહેલી તપાસ માટે લેબોરેટરીની જરૂર નથી.

1. રોલ ઠંડા ગોડાઉનમાંથી આવ્યો હોય તો તેને એક કલાક રૂમના તાપમાને રહેવા દો.
2. સાફ, સૂકા કાર્ડ પર 10 cmની પટ્ટી ચોંટાડો. આખી લંબાઈ પર અંગૂઠાથી જોરથી દબાવો.
3. એક મિનિટ રાહ જુઓ, પછી ધીમે ધીમે ઉખાડો. તે મજબૂત પકડ રાખવી જોઈએ, અને રોલ પરથી ખેંચતાં નીચેના વળાંક પર ગુંદર ન છોડવો જોઈએ.
4. તડકો આવતી બારી પર બીજી પટ્ટી ચોંટાડો અને થોડાં અઠવાડિયા પછી જુઓ. તે હજુ ચોખ્ખી દેખાવી જોઈએ.
5. આ જ ટેસ્ટ આપને વિશ્વાસ હોય તેવા રોલ સાથે કરીને સરખાવો.

આપ હાલ જે ટેપ વેચો છો તેની સાથે અમારી ટેપ સરખાવવા માંગતા હો, તો આપની આગામી નોટબુક કવર પૂછપરછ સાથે અમારી પાસે સેમ્પલ મંગાવો. અમારા સ્ટેશનરી ટેપ પેજ પર પહોળાઈઓની યાદી છે, અને સેલો ટેપ vs BOPP ટેપ વિશેનો અમારો લેખ રોલની ફિલ્મ વિશે સમજાવે છે.