અમે કાગળના બુક કવર કેમ નથી બનાવતા

અમે પ્લાસ્ટિક બુક કવર બનાવીએ છીએ, કાગળના નહીં. સૌથી સીધું કારણ દરેક સ્ટેશનરી ડિસ્ટ્રીબ્યૂટર અને દુકાનદારે જોયું છે: જે પરિવારો બ્રાઉન કાગળનું કવર ખરીદે છે, તેઓ મોટે ભાગે તેની ઉપર પારદર્શક પ્લાસ્ટિક કવર ચડાવે છે, જેથી તે આખું વર્ષ ચાલે. જો ચોપડી પર છેવટે પ્લાસ્ટિક જ ચડવાનું હોય, તો બે પડ વેચવા કરતાં અમે એક સારું પ્લાસ્ટિક કવર બનાવવાનું પસંદ કરીએ. આ રીતે અમારાં કવર સિન્થેટિક બન્યાં.

તેની પાછળ ત્રણ કારણો છે: સ્કૂલની ચોપડી પર કાગળનું કવર લાંબું ટકતું નથી, પર્યાવરણની બાજુએ અમે ખરેખર પ્લાસ્ટિક ફિલ્મને પસંદ કરીએ છીએ, અને આખા વર્ષમાં કાગળ પરિવારોને વધુ મોંઘો પડે છે.

મને ખબર છે કે બીજું કારણ કેટલાક વાચકોને નવાઈ પમાડશે. મોટા ભાગની વાતોમાં પ્લાસ્ટિક જ વિલન હોય છે, અને પેકેજિંગ બનાવનાર તેનો બચાવ કરે તો તે સગવડિયું લાગે. એટલે હું દરેક કારણ પ્રામાણિકતાથી સમજાવું છું, કાગળ ક્યાં ખરેખર સારો છે તે કહું છું, અને શું થાય તો મારો મત બદલાય તે પણ કહું છું.

અમે કવર સિન્થેટિક કેમ બનાવ્યું?

જુલાઈમાં કોઈ સ્કૂલ બેગ ખોલીને જુઓ. ઘણી ચોપડીઓ પર બ્રાઉન કાગળનું કવર હોય છે અને તેની ઉપર પારદર્શક પ્લાસ્ટિક કવર. માતા-પિતા આવું કરે છે કારણ કે તેમને ખબર છે કે એકલો કાગળ આખું વર્ષ નહીં ટકે.

આ બે પડ પરથી અમને સમજાયું કે પરિવારોને ખરેખર શું જોઈએ છે: કવરનો દેખાવ, અને પ્લાસ્ટિક જેટલી આવરદા. એક સિન્થેટિક કવર બંને કામ કરે છે. તે બ્રાઉન અને ઓરેન્જ સહિત સાદા રંગોમાં મળે છે, એટલે ચોપડી જાણીતી રીતે જ કવર ચડાવેલી દેખાય, અને ઉપર બીજું પડ ચડાવ્યા વગર ટકે છે.

શું JPPL કાગળનાં કવર બનાવે છે?

ના. Jagannath Polymers Pvt Ltd (JPPL) સ્ટેશનરી ડિસ્ટ્રીબ્યૂટર અને હોલસેલ ડીલરો માટે પોતાના પ્લાન્ટમાં નોટબુક કવર બનાવે છે, અને તે બધાં પ્લાસ્ટિક ફિલ્મનાં છે: BOPP, PP અને HM-HDPE. દરેક કવર 50 માઇક્રોન કે તેથી વધુ જાડું છે.

અમે ફિલ્મ કંપની છીએ. અમારાં મશીનો ફિલ્મ બનાવે છે, અને અમારા લોકો ફિલ્મને ઓળખે છે.

હા, એટલે પ્લાસ્ટિકને પસંદ કરવા પાછળ અમારું ધંધાકીય કારણ પણ છે. પણ અમારી પસંદગીની પર્યાવરણની બાજુ પણ છે, અને તે કારણો હું નીચે સ્ત્રોત સાથે આપું છું, જેથી આપ જાતે નક્કી કરી શકો.

કારણ 1: કાગળનું કવર કેમ જલદી ફાટી જાય છે?

વિચારો કે સ્કૂલની નોટબુક આખું વર્ષ ક્યાં રહે છે. પાણીની બોટલ સાથે બેગમાં, ટિફિન નીચે, બેન્ચ પર, અને જુલાઈમાં બસ સ્ટોપ પર બાળકના હાથમાં.

કાગળનું કવર પહેલાં થોડાં અઠવાડિયાં બરાબર ચાલે છે. પછી ખૂણા નરમ પડે છે, પીઠ ઘસાઈને ફાટે છે, અને એક વરસાદી દિવસ તેને પૂરું કરી નાખે છે. બાળક ફાટેલું કવર લઈને ઘરે આવે છે અને ચોપડી પર ફરીથી કવર ચડાવવું પડે છે.

પ્લાસ્ટિક કવર પણ ઘસાય છે, પણ ધીમે. કંઈ ઢોળાય તો લૂછી શકાય. ભેજથી તે નરમ પડતું નથી. સારી રીતે વાળેલું પ્લાસ્ટિક કવર મોટે ભાગે સત્રના અંતે પણ ચોપડી પર હોય છે.

પહેલું કારણ બસ આટલું જ છે.

ટૂંકી આવરદા વાપરનાર માટે નુકસાનકારક છે, કારણ કે જે ચોપડીનું કવર ફાટે, તેનું પોતાનું પૂંઠું પછી બગડે છે.

કારણ 2: પર્યાવરણની બાજુએ અમે પ્લાસ્ટિકને કેમ પસંદ કરીએ છીએ?

આ કારણ મારે ધ્યાનથી સમજાવવું પડશે, કારણ કે અહીં બંને બાજુ ભૂલ થવી સહેલી છે. પણ હું સીધું કહીશ: પર્યાવરણની બાજુએ, બુક કવર માટે અમે પ્લાસ્ટિક ફિલ્મને પસંદ કરીએ છીએ, અને તેનાં કારણો અમારા ધંધાથી આગળનાં છે.

કાગળ દેખાય છે એટલો પૃથ્વી પર હળવો નથી. કાગળ બનાવવામાં ઘણું પાણી અને ઊર્જા વપરાય છે, અને તેને રિસાઇકલ કરવામાં પણ. પેપર મિલોમાં પાણીનો વપરાશ એટલો મોટો મુદ્દો છે કે Central Pollution Control Board આ ક્ષેત્ર માટે Charter for Water Recycling and Pollution Prevention in Pulp and Paper Industries ચલાવે છે. અને કાગળનું કવર ભીનું કે ગંદું થઈ જાય પછી તેને રિસાઇકલિંગ માટે ભેગું કરવું મુશ્કેલ છે, અને મોટા ભાગનાં કવર સ્કૂલ વર્ષના અંતે આવી જ હાલતમાં હોય છે.

પછી ગણતરીની વાત છે. મહત્ત્વ એક કવરનું નથી, પણ એક ચોપડી વર્ષમાં કેટલાં કવર વાપરે છે તેનું છે. જો કાગળનાં કવર ઘણી વાર બદલાય, તો તે બધો કાગળ અને તેને ચોંટાડવાની ટેપ મળીને ઘણું થઈ જાય. આખું વર્ષ ટકતું એક પ્લાસ્ટિક કવર ઓછા મટીરિયલમાં એ જ કામ કરી શકે.

UN Environment Programme પણ સામાન્ય રીતે વિકલ્પો વિશે આવી જ વાત કરે છે. 23 નવેમ્બર 2021ના રોજ પ્રકાશિત લેખમાં તે કહે છે કે બીજાં મટીરિયલનાં સિંગલ-યુઝ ઉત્પાદનો "are not intrinsically better" (સ્વાભાવિક રીતે સારાં નથી), અને એક સિંગલ-યુઝ પ્લાસ્ટિક થેલી કરતાં ઓછી અસર થાય તે માટે કાગળની શોપિંગ થેલી ચારથી આઠ વાર વાપરવી પડી શકે. એ સંશોધન શોપિંગ થેલીઓ વિશે હતું, બુક કવર વિશે નહીં, એટલે હું તેનો ઉપયોગ ફક્ત સિદ્ધાંત માટે કરું છું: જે વસ્તુ વારંવાર બદલવી પડે, તેનો ફાયદો જતો રહે છે.

હવે બીજી બાજુ, કારણ કે તે પણ સાચી છે.

UNEPનો એ જ લેખ કહે છે કે દરિયાઈ કચરામાં પ્લાસ્ટિક સૌથી લાંબો સમય ટકી રહે છે. રસ્તા પર ફેંકેલું કાગળનું કવર નાશ પામશે. પ્લાસ્ટિક કવર નહીં. એટલે મારી પર્યાવરણની દલીલ ત્યારે જ સાચી પડે જો બે વાત થાય: પ્લાસ્ટિક કવર આખું વર્ષ વપરાય, અને છેવટે સૂકા કચરામાં જાય, જમીન પર કે આગમાં નહીં.

ભારત લઘુતમ જાડાઈ નક્કી કરે છે તેનું પણ કારણ છે. Plastic Waste Management Rules, 2016 જાહેર થયા ત્યારે Press Information Bureauની 18 માર્ચ 2016ની રિલીઝમાં કહેવાયું હતું કે પ્લાસ્ટિક શીટ માટે 50 માઇક્રોનની લઘુતમ મર્યાદા "to facilitate collection and recycle of plastic waste" (પ્લાસ્ટિક કચરો ભેગો કરવા અને રિસાઇકલ કરવા સરળતા રહે તે માટે) હતી. અમે ક્યારેય 50 માઇક્રોનથી નીચે નથી જતા, તેનું આ પણ એક કારણ છે.

પુરાવા જેટલું કહે છે તેનાથી વધુ દાવો હું નહીં કરું. રિસાઇકલિંગ વિશે, ભારતમાં પ્લાસ્ટિક રિસાઇકલિંગની 2022ની સમીક્ષા (International Journal of Environmental Science and Technology) કહે છે કે HDPE ને વ્યાપક રીતે રિસાઇકલ થઈ શકે તેવું માનવામાં આવે છે. અમારાં સિન્થેટિક કવર HDPE નાં છે. અમારાં ક્લિયર અને પ્રિન્ટેડ કવર PP ફિલ્મનાં છે, અને ફિલ્મ ઉત્પાદક તરીકેના અમારા અનુભવમાં, ભારતમાં સાફ PP ફિલ્મ મોટા પ્રમાણમાં રિસાઇકલ થાય છે. ઘણી વાર રિસાઇકલ નથી થતી તે બીજી PP વસ્તુઓ છે. છતાં, આમાંથી કોઈ પણ રિસાઇકલ થાય તે માટે કોઈએ તેને ભેગું કરવું પડે.

કારણ 3: કાગળ કેમ વધુ મોંઘો પડે છે?

એક શીટના હિસાબે કાગળ અને પ્લાસ્ટિક કવરના ભાવ શહેરે શહેરે જુદા હોય છે, એટલે હું આંકડા નહીં આપું. મારી વાત આખા વર્ષની છે, એક શીટની નહીં.

દર વખતે કાગળનું કવર ફાટે, ત્યારે પરિવાર બીજી શીટ ખરીદે છે, અને કોઈએ ફરી એક સાંજ તેને ચડાવવામાં કાઢવી પડે છે. આને આખી બેગની નોટબુકો સાથે, અને ઘરનાં દરેક બાળક સાથે ગુણો, તો સસ્તો વિકલ્પ સસ્તો નથી રહેતો. એક વાર ચડાવેલું એક પ્લાસ્ટિક કવર આ ઝંઝટ ટાળે છે.

ડિસ્ટ્રીબ્યૂટર માટે પણ વાત આવી જ છે. ચોમાસામાં ભેજવાળા ગોડાઉનમાં પ્લાસ્ટિક રોલ નરમ પડતો નથી, એટલે અમે ફેબ્રુઆરીમાં આપેલો માલ જૂનમાં પણ વેચાય તેવો રહે છે.

કાગળ ક્યાં ખરેખર સારો છે?

મેં કહ્યું હતું કે હું ન્યાયી રહીશ, તો આ રહી યાદી.

1. કાગળ નવીનીકરણીય સ્ત્રોતમાંથી આવે છે.
2. જો તે કચરા તરીકે ફેંકાય, તો પ્લાસ્ટિક કરતાં ઘણો જલદી નાશ પામે છે.
3. તેના પર કોઈ પણ પેનથી સીધું બાળકનું નામ અને વિષય લખી શકાય છે.
4. બાળકો તેના પર ચિત્ર દોરી શકે અને તેને સજાવી શકે.
5. ઘણી સ્કૂલો અને પરિવારોને જૂનો બ્રાઉન લુક ગમે છે, અને કેટલીક સ્કૂલો એ જ માંગે છે.

આ સાચા મુદ્દા છે. જો આપની સ્કૂલ કાગળ માંગે, તો સ્કૂલ કહે તેમ કરો. જો આપને બ્રાઉન લુક ગમે પણ તે લાંબું ચાલે એવું જોઈએ, તો અમે 11 અને 13 ઇંચમાં જ્યૂટ બ્રાઉન અને ઓરેન્જ બ્રાઉન Standard રોલ બનાવીએ છીએ, અને અમારાં સાદાં સિન્થેટિક કવરમાં બ્રાઉન પણ મળે છે.

શું થાય તો મારો મત બદલાય?

બે વાત.

પહેલી, એવું કાગળનું કવર જે સાચી સ્કૂલ બેગમાં, ચોમાસા સહિત, આખું સ્કૂલ વર્ષ ટકે, અને તેનો ભાવ પરિવારોને પોસાય. જો એવું ઉત્પાદન આવે, તો મારું પહેલું અને ત્રીજું કારણ રહેતું નથી.

બીજી, સ્પષ્ટ પુરાવો કે વપરાયેલાં પ્લાસ્ટિક કવર મોટે ભાગે બળી જાય છે કે જમીન પર ફેંકાય છે. જો કવરનું સામાન્ય ભાગ્ય આ જ હોત, તો મારું બીજું કારણ ઘણું નબળું પડી જાય. એટલે જ હું કહું છું કે નિકાલ પણ આ સોદાનો ભાગ છે.

ત્યાં સુધી હું 50 માઇક્રોન અને તેથી વધુ જાડાં પ્લાસ્ટિક કવર બનાવતો રહીશ, અને કહેતો રહીશ કે વર્ષના અંતે તેની જગ્યા ક્યાં છે: સૂકા કચરામાં. જો આપને બંને બાજુ એક જ ટેબલમાં જોવી હોય, તો કાગળનું કવર vs પ્લાસ્ટિક બુક કવર વાંચો.

જો આપ ડિસ્ટ્રીબ્યૂટર છો, તો આપના રિટેલરોને દર સીઝનમાં માતા-પિતા પાસેથી કાગળનો સવાલ સાંભળવા મળશે. આ પેજ તેમની સાથે શેર કરવામાં સંકોચ ન રાખશો.

જો આપ આમાંની કોઈ વાત સાથે અસંમત હો, તો મને ખરેખર તે સાંભળવું ગમશે. સંપર્ક પેજ દ્વારા અમને લખો.