आम्ही कागदी पुस्तक कव्हर का बनवत नाही

आम्ही प्लास्टिक बुक कव्हर बनवतो, कागदी नाही. सगळ्यात सोपे कारण प्रत्येक स्टेशनरी डिस्ट्रीब्यूटर आणि दुकानदाराने पाहिले आहे: जे कुटुंब तपकिरी कागदी कव्हर घेते, ते बहुतेक वेळा त्यावर एक पारदर्शक प्लास्टिक कव्हरही घालते, म्हणजे ते वर्षभर टिकेल. पुस्तकावर शेवटी प्लास्टिक येणारच असेल, तर दोन थर विकण्यापेक्षा एकच चांगले प्लास्टिक कव्हर बनवणे आम्हाला योग्य वाटते. म्हणूनच आमची कव्हर सिंथेटिक झाली.

यामागे तीन कारणे आहेत: शाळेच्या पुस्तकावर कागदी कव्हर फार टिकत नाही, पर्यावरणाच्या बाजूने आम्हाला खरोखरच प्लास्टिक फिल्म जास्त योग्य वाटते, आणि वर्षभरात कागद कुटुंबांना जास्त महाग पडतो.

दुसरे कारण वाचून काही वाचकांना आश्चर्य वाटेल, हे मला माहीत आहे. बहुतेक चर्चांमध्ये प्लास्टिकलाच खलनायक ठरवले जाते, आणि पॅकेजिंग बनवणाऱ्याने त्याची बाजू घेणे सोयीचे वाटू शकते. म्हणून प्रत्येक कारण मी प्रामाणिकपणे सांगतो, कागद कुठे खरोखर चांगला आहे तेही सांगतो, आणि कशामुळे माझे मत बदलेल तेही सांगतो.

आम्ही कव्हर सिंथेटिक का केले?

जुलैमध्ये एखाद्या शाळेचे दप्तर उघडून पाहा. अनेक पुस्तकांवर तपकिरी कागदी कव्हर आणि त्यावर पारदर्शक प्लास्टिक कव्हर असते. पालक असे करतात, कारण त्यांना माहीत असते की फक्त कागद वर्षभर टिकणार नाही.

या दुहेरी थरातून आम्हाला कळले की कुटुंबांना नेमके काय हवे आहे: कव्हरचा लुक आणि प्लास्टिकचे टिकाऊपण. एकच सिंथेटिक कव्हर ही दोन्ही कामे करते. ते साध्या रंगांत मिळते, तपकिरी आणि ऑरेंजसुद्धा, त्यामुळे पुस्तक नेहमीसारखेच कव्हर घातलेले दिसते, आणि वर दुसरा थर न घालता ते टिकते.

JPPL कागदी कव्हर बनवते का?

नाही. Jagannath Polymers Pvt Ltd (JPPL) आपल्या स्वतःच्या प्लांटमध्ये स्टेशनरी डिस्ट्रीब्यूटर आणि होलसेल डीलर्ससाठी नोटबुक कव्हर बनवते, आणि ती सगळी प्लास्टिक फिल्मची असतात: BOPP, PP आणि HM-HDPE. प्रत्येक कव्हर 50 micron किंवा त्याहून जाड असते.

आम्ही फिल्म बनवणारी कंपनी आहोत. आमची मशीन फिल्म बनवतात, आणि आमच्या लोकांना फिल्मची चांगली जाण आहे.

हो, त्यामुळे प्लास्टिकची बाजू घेण्यामागे आमचे व्यावसायिक कारणही आहे. पण आमच्या पसंतीला पर्यावरणाची बाजूही आहे, आणि ती कारणे मी खाली स्रोतांसह देतो, म्हणजे आपण स्वतः ठरवू शकता.

कारण 1: कागदी कव्हर लवकर का खराब होते?

शाळेची वही वर्षभर कुठे असते, याचा विचार करा. पाण्याच्या बाटलीसोबत दप्तरात, डब्याखाली, बाकावर, आणि जुलैमध्ये बस स्टॉपवर मुलाच्या हातात.

पहिले काही आठवडे कागदी कव्हर व्यवस्थित राहते. मग कोपरे मऊ होतात, पाठ घासून फाटते, आणि एका पावसाच्या दिवशी ते संपतेच. मूल फाटलेले कव्हर घेऊन घरी येते आणि पुस्तकाला पुन्हा कव्हर घालावे लागते.

प्लास्टिक कव्हरही झिजते, पण हळू. काही सांडले तर पुसले की झाले. ओलाव्याने ते मऊ होत नाही. नीट दुमडून घातलेले प्लास्टिक कव्हर बहुतेक वेळा सत्राच्या शेवटीही पुस्तकावर असते.

हे झाले पहिले कारण.

कमी आयुष्य वापरणाऱ्यासाठी तोट्याचे आहे, कारण कव्हर फाटले की पुढे पुस्तकाचेच कव्हर खराब होते.

कारण 2: पर्यावरणाच्या बाजूने आम्हाला प्लास्टिक का योग्य वाटते?

हे कारण मला काळजीपूर्वक मांडावे लागेल, कारण यात दोन्ही बाजूंनी चूक होणे सोपे आहे. पण मी स्पष्ट सांगतो: पर्यावरणाच्या बाजूने बुक कव्हरसाठी आम्हाला प्लास्टिक फिल्म जास्त योग्य वाटते, आणि त्याची कारणे आमच्या व्यवसायापलीकडची आहेत.

कागद दिसतो तितका पृथ्वीवर हलका नाही. कागद बनवायला खूप पाणी आणि ऊर्जा लागते, आणि रिसायकल करायलाही लागते. पेपर मिलमधील पाण्याचा वापर इतका मोठा प्रश्न आहे की केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळ या क्षेत्रासाठी Charter for Water Recycling and Pollution Prevention in Pulp and Paper Industries चालवते. आणि कागदी कव्हर एकदा ओले किंवा मळके झाले की रिसायकलिंगसाठी गोळा करणे कठीण जाते, आणि बहुतेक कव्हर शैक्षणिक वर्षाच्या शेवटी याच अवस्थेत असतात.

मग प्रश्न आहे संख्येचा. एक कव्हर महत्त्वाचे नाही, तर एका पुस्तकाला वर्षभरात किती कव्हर लागतात हे महत्त्वाचे. कागदी कव्हर अनेकदा बदलावे लागले, तर तो सगळा कागद आणि ते लावायला लागणारी टेप वाढत जाते. वर्षभर टिकणारे एकच प्लास्टिक कव्हर कमी मटेरियलमध्ये तेच काम करू शकते.

संयुक्त राष्ट्र पर्यावरण कार्यक्रमही (UNEP) पर्यायांबद्दल असाच मुद्दा मांडतो. 23 नोव्हेंबर 2021 रोजी प्रसिद्ध झालेल्या लेखात ते म्हणतात की इतर मटेरियलपासून बनलेली सिंगल-यूज उत्पादने "स्वाभाविकपणे चांगली नाहीत", आणि एका सिंगल-यूज प्लास्टिक पिशवीपेक्षा कमी परिणाम होण्यासाठी कागदी पिशवी चार ते आठ वेळा वापरावी लागू शकते. ते संशोधन शॉपिंग बॅगवर होते, बुक कव्हरवर नाही, म्हणून मी त्यातले फक्त तत्त्व घेतो: जी वस्तू वारंवार बदलावी लागते, तिचा फायदा संपतो.

आता दुसरी बाजू, कारण तीही खरी आहे.

त्याच UNEP लेखात म्हटले आहे की समुद्रातील कचऱ्यात प्लास्टिक सर्वात जास्त काळ टिकून राहते. रस्त्यावर टाकलेले कागदी कव्हर कुजून जाईल. प्लास्टिक कव्हर कुजणार नाही. म्हणून माझा पर्यावरणाचा मुद्दा दोन गोष्टी घडल्या तरच टिकतो: प्लास्टिक कव्हर पूर्ण वर्ष वापरले जावे, आणि शेवटी ते सुक्या कचऱ्यात जावे, जमिनीवर किंवा आगीत नाही.

भारताने किमान जाडी ठरवली आहे, त्यामागेही कारण आहे. Plastic Waste Management Rules, 2016 अधिसूचित झाले तेव्हा Press Information Bureau च्या 18 मार्च 2016 च्या प्रसिद्धीपत्रकात म्हटले होते की प्लास्टिक शीटसाठी 50 micron ची किमान मर्यादा "प्लास्टिक कचरा गोळा करणे आणि रिसायकल करणे सोपे व्हावे" यासाठी आहे. आम्ही कधीही 50 micron च्या खाली जात नाही, याचे हे आणखी एक कारण आहे.

पुराव्यापेक्षा जास्त दावा मी करणार नाही. रिसायकलिंगबद्दल, भारतातील प्लास्टिक रिसायकलिंगवरील 2022 च्या आढाव्यात (International Journal of Environmental Science and Technology) HDPE सर्वसाधारणपणे रिसायकल करता येणारे मानले जाते, असे म्हटले आहे. आमची सिंथेटिक कव्हर HDPE ची आहेत. आमची क्लिअर आणि प्रिंटेड कव्हर PP फिल्मची आहेत, आणि फिल्म बनवणारे म्हणून आमचा अनुभव आहे की स्वच्छ PP फिल्म भारतात मोठ्या प्रमाणात रिसायकल होते. इतर PP वस्तू अनेकदा रिसायकल होत नाहीत. तरीही यापैकी कोणतेही रिसायकल होणे हे कोणीतरी ते गोळा करण्यावरच अवलंबून आहे.

कारण 3: कागद जास्त महाग का पडतो?

एका शीटच्या हिशोबाने कागदी आणि प्लास्टिक कव्हरचे भाव गावागावात वेगळे असतात, म्हणून मी आकडे देणार नाही. माझा मुद्दा शीटचा नाही, वर्षभराचा आहे.

प्रत्येक वेळी कागदी कव्हर फाटले की कुटुंब नवीन शीट विकत घेते, आणि कोणाची तरी आणखी एक संध्याकाळ ते लावण्यात जाते. हे दप्तरातल्या सगळ्या वह्यांनी आणि घरातल्या प्रत्येक मुलाने गुणा, मग स्वस्त पर्याय स्वस्त राहत नाही. एकदाच लावलेले एक प्लास्टिक कव्हर हे टाळते.

डिस्ट्रीब्यूटरसाठीही हिशोब असाच आहे. पावसाळ्यात ओलसर गोडाऊनमध्ये प्लास्टिक रोल मऊ होत नाही, त्यामुळे आम्ही फेब्रुवारीत दिलेला माल जूनमध्येही विकण्यासारखा राहतो.

कागद खरोखर कुठे चांगला आहे?

मी न्याय्य राहीन असे म्हणालो होतो, म्हणून ही यादी.

1. कागद नूतनीकरणक्षम स्रोतापासून येतो.
2. कचरा म्हणून टाकला गेला तर तो प्लास्टिकपेक्षा खूप लवकर कुजतो.
3. मुलाचे नाव आणि विषय कोणत्याही पेनने थेट त्यावर लिहिता येतात.
4. मुले त्यावर चित्र काढू शकतात, सजवू शकतात.
5. अनेक शाळांना आणि कुटुंबांना जुना तपकिरी लुक आवडतो, आणि काही शाळा तोच मागतात.

हे मुद्दे खरे आहेत. आपली शाळा कागद मागत असेल, तर शाळा सांगते तसेच करा. तपकिरी लुक आवडतो पण तो टिकावाही असे वाटत असेल, तर आम्ही 11 आणि 13 इंचमध्ये ज्यूट ब्राऊन आणि ऑरेंज ब्राऊन Standard रोल बनवतो, आणि आमच्या साध्या सिंथेटिक कव्हर मध्ये ब्राऊनही आहे.

कशामुळे माझे मत बदलेल?

दोन गोष्टींमुळे.

पहिली, असे कागदी कव्हर जे खऱ्या शाळेच्या दप्तरात, पावसाळ्यासकट पूर्ण शैक्षणिक वर्ष टिकेल, आणि कुटुंबांना परवडेल अशा किमतीत मिळेल. असे उत्पादन आले, तर माझे पहिले आणि तिसरे कारण उरणार नाही.

दुसरी, वापरलेली प्लास्टिक कव्हर बहुतेक वेळा जाळली जातात किंवा जमिनीवर फेकली जातात, याचा स्पष्ट पुरावा. कव्हरचे हेच नेहमीचे भवितव्य असेल, तर माझे दुसरे कारण खूप कमकुवत होईल. म्हणूनच मी म्हणतो की विल्हेवाट हाही या व्यवहाराचा भाग आहे.

तोपर्यंत मी 50 micron आणि त्याहून जाड प्लास्टिक कव्हर बनवत राहीन, आणि वर्षाच्या शेवटी ती कुठे जावीत हे सांगत राहीन: सुक्या कचऱ्यात. दोन्ही बाजू एकाच टेबलमध्ये पाहायच्या असतील, तर कागदी कव्हर विरुद्ध प्लास्टिक बुक कव्हर वाचा.

आपण डिस्ट्रीब्यूटर असाल, तर आपल्या रिटेलर्सना दर सीझनला पालकांकडून कागदाचा प्रश्न ऐकायला मिळेल. हे पेज त्यांच्यासोबत खुशाल शेअर करा.

यातील कोणत्याही मुद्द्याशी आपण असहमत असाल, तर ते ऐकायला मला खरोखर आवडेल. संपर्क पेज वरून आम्हाला लिहा.