पेपर कव्हर की प्लास्टिक बुक कव्हर: शाळेसाठी कोणते चांगले?

जे पुस्तक वर्षभर रोज शाळेत जाते, त्यासाठी 50 माइक्रॉन किंवा त्याहून जाड प्लास्टिक कव्हर हाच चांगला पर्याय आहे. ते दप्तरातली घासाघीस, सांडलेली पाण्याची बाटली आणि पावसाळा सहन करते. साधारणपणे एकच कव्हर वर्षभर पुरते.

पेपरचेही काही खरे फायदे आहेत. ते मी खाली दिले आहेत. पण रोजच्या शाळेच्या वापरात पेपर जिंकण्यापेक्षा हरतोच जास्त.

मी सुरुवातीलाच सांगतो की मी तटस्थ नाही. माझी कंपनी Jagannath Polymers Pvt Ltd (JPPL) प्लास्टिक कव्हर बनवते. आम्ही पेपर कव्हर अजिबात बनवत नाही. आम्ही पेपर कव्हर का बनवत नाही यावर मी वेगळा लेख लिहिला आहे. इथे मी पेपरची बाजूही प्रामाणिकपणे मांडण्याचा प्रयत्न केला आहे. आपण डिस्ट्रीब्यूटर असाल, तर दर सीझनला पालक आपल्या रिटेलर्सना हाच प्रश्न विचारतात. हे पान आपण त्यांच्याशी नक्की शेअर करू शकता.

पेपर की प्लास्टिक बुक कव्हर: तुलनात्मक तक्ता

जास्त कोण टिकते, पेपर कव्हर की प्लास्टिक कव्हर?

प्लास्टिक. कारण सोपे आहे. पेपरचे कमकुवत भाग म्हणजे कोपरे आणि कणा. हेच भाग रोज दप्तराला आणि बाकाला घासतात. ते ओलसर झाले की पेपर मऊ होतो आणि फाटतो.

प्लास्टिक कव्हरही याच ठिकाणी झिजते, पण खूप हळू. आणि ओलाव्याने ते मऊ होत नाही. इथे जाडीला महत्त्व आहे. जाड फिल्म कोपऱ्यांवर आपला आकार जास्त चांगला टिकवते. म्हणून जे पुस्तक जास्त टिकायला हवे, त्यासाठी मी 60 माइक्रॉन किंवा त्याहून जाड कव्हरला पसंती देतो.

पाणी, घाण आणि पावसाळ्याचे काय?

इथेच पेपर सर्वात स्पष्टपणे मागे पडतो.

ओली छत्री, गळणारी पाण्याची बाटली किंवा चिखलाचा हात पेपर कव्हरवर कायमचा डाग सोडतो. प्लास्टिकवरचा डाग आपण पुसून टाकू शकता.

याचा निकाल कोणत्याही दप्तरात दिसतो. ब्राऊन पेपर कव्हर निवडणारे बरेच पालक वर्षभर टिकावे म्हणून त्यावर पारदर्शक प्लास्टिक कव्हरही घालतात. पुस्तक शेवटी प्लास्टिकमध्येच जाणार असेल, तर ब्राऊन किंवा ऑरेंज रंगाचे एकच सिंथेटिक कव्हर एकाच थरात तेच काम करते. म्हणूनच आम्ही आमची कव्हर सिंथेटिक बनवतो.

कोणतेही प्लास्टिक कव्हर पाणी पूर्णपणे अडवत नाही आणि आम्ही आमच्या कव्हरबद्दल असा दावा कधीच करत नाही. कोणी असा दावा करत असेल तर मी सावध राहीन. घड्यांमधून आणि उघड्या कडांमधून पाणी आत जाऊ शकते. पण कव्हरचा पृष्ठभाग काहीही शोषत नाही, त्यामुळे आतले पुस्तकाचे मूळ कव्हर सुरक्षित राहते.

वर्षभराचा विचार केला तर प्लास्टिक कव्हर पेपरपेक्षा स्वस्त पडते का?

माझ्या मते हो, आणि याचे कारण आहे सारखे बदलावे लागणे. दोन्हींच्या दुकानातल्या किमती गावानुसार आणि जाडीनुसार बदलतात, म्हणून मी आकडे देत नाही. खर्च ठरवणारी एकच गोष्ट आहे: वर्षभरात त्याच पुस्तकाला आपण किती वेळा पुन्हा कव्हर घालता.

यंदा हे मोजून पाहा. पेपर कव्हर फाटले की प्रत्येक वेळी नवीन शीट घ्यावी लागते आणि ती लावण्यात आणखी एक संध्याकाळ जाते. सत्राच्या सुरुवातीला लावलेले प्लास्टिक कव्हर साधारणपणे सत्र संपेपर्यंत पुस्तकावर टिकून असते.

जाडीमुळेही हिशोब बदलतो. 50 माइक्रॉनचे कव्हर 70 माइक्रॉनपेक्षा स्वस्त असते. पण ते वर्षभर टिकले नाही, तर ते स्वस्त ठरत नाही.

पर्यावरणासाठी कोणते चांगले?

तक्त्यातला हा सर्वात कठीण मुद्दा आहे आणि मला याचे एका ओळीत उत्तर द्यायचे नाही.

पेपर नूतनीकरणक्षम स्रोतापासून बनतो. पेपर कव्हर जमिनीवर पडले तर ते प्लास्टिकपेक्षा खूप लवकर कुजते. हा खरा फायदा आहे. संयुक्त राष्ट्र पर्यावरण कार्यक्रमाने (UNEP) नमूद केले आहे की समुद्रातील कचऱ्यात प्लास्टिक सर्वात जास्त काळ टिकून राहते (UNEP, 23 नोव्हेंबर 2021).

UNEP च्या याच लेखात आणखी एक मुद्दा आहे, जो लोकांच्या लक्षात येत नाही. त्यात म्हटले आहे की इतर साहित्यापासून बनलेले सिंगल-यूज पर्याय "मुळातच जास्त चांगले नसतात". उदाहरण म्हणून, एका सिंगल-यूज प्लास्टिक पिशवीपेक्षा कमी परिणाम होण्यासाठी पेपरची शॉपिंग बॅग चार ते आठ वेळा वापरावी लागू शकते. तो अभ्यास पिशव्यांबद्दल होता, बुक कव्हरबद्दल नाही. पण त्यातला धडा इथेही लागू होतो: जी वस्तू जास्त काळ वापरली जाते आणि कमी वेळा बदलावी लागते, तिचा फायदा असतो.

पेपरचे काही खर्च सहज लक्षात येत नाहीत. पेपर बनवायला आणि रिसायकल करायला भरपूर पाणी आणि ऊर्जा लागते. म्हणूनच केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळ पल्प आणि पेपर मिलसाठी पाणी रिसायकलिंग चार्टर राबवते. आणि वर्षभर ओले आणि मळलेले पेपर कव्हर रिसायकलिंगसाठी गोळा करणे कठीण असते. सगळा विचार करता, पर्यावरणाच्या दृष्टीनेही या कामासाठी आम्ही प्लास्टिक फिल्मला पसंती देतो.

तर माझे प्रामाणिक मत असे आहे.

वर्षभर पुस्तकावर टिकणारे आणि नंतर सुक्या कचऱ्यात जाणारे प्लास्टिक कव्हर योग्य पर्याय आहे. रस्त्यावर फेकलेले प्लास्टिक कव्हर नाही. रिसायकलिंगबद्दल सांगायचे तर, International Journal of Environmental Science and Technology मधील भारतातील प्लास्टिक रिसायकलिंगच्या 2022 च्या आढाव्यात HDPE सर्वसाधारणपणे रिसायकल करण्यायोग्य मानले जाते असे म्हटले आहे. फिल्म बनवणारे म्हणून आमचा अनुभव असा आहे की स्वच्छ PP फिल्म, म्हणजे ज्यापासून आमची पारदर्शक आणि प्रिंटेड कव्हर बनतात, भारतात मोठ्या प्रमाणात गोळा आणि रिसायकल होते. रिसायकलर्स अनेकदा सोडून देतात त्या इतर PP वस्तू. याच आढाव्यात असेही आढळले की भारतातील रिप्रोसेसर्सकडे PP आणि PE साठी सर्वात चांगली व्यवस्था आहे. काहीही असो, कचरा गोळा झाला तरच रिसायकलिंग होते.

भारतात प्लास्टिक बुक कव्हर कायदेशीर आहे का?

हो, पुरेसे जाड असेल तर. प्लास्टिक कचरा व्यवस्थापन नियम, 2016 अधिसूचित झाले तेव्हा पत्र सूचना कार्यालयाच्या 18 मार्च 2016 च्या प्रसिद्धीपत्रकात प्लास्टिक शीटसाठी किमान 50 माइक्रॉन जाडी ठरवल्याचे म्हटले होते. आम्ही बनवतो ते प्रत्येक कव्हर 50 माइक्रॉन किंवा त्याहून जाड आहे. 1 जुलै 2022 पासून बंदी घातलेल्या सिंगल-यूज वस्तूंमध्ये बुक कव्हरचा समावेश नव्हता.

पेपर कव्हर कधी निवडावे?

याची काही चांगली कारणे आहेत आणि मी त्यांचा आदर करतो.

1. शाळा ब्राऊन पेपर कव्हर मागते. शाळेचे ऐका.
2. पुस्तक फक्त काही आठवड्यांसाठी हवे आहे, उदा. प्रोजेक्ट फाईल.
3. मुलाला कव्हरवर चित्रे काढून आणि स्टिकर लावून ते सजवायचे आहे.
4. आपल्याला पेपरच आवडतो आणि गरज पडेल तेव्हा पुन्हा कव्हर घालायला आपली हरकत नाही.

प्लास्टिक कधी निवडावे?

या परिस्थितीत प्लास्टिक सर्वात योग्य ठरते असे आमचे निरीक्षण आहे.

1. पुस्तक वर्षभर रोज शाळेत जाते.
2. आपल्याला पुस्तकाचे प्रिंटेड कव्हर दिसायला हवे. त्यासाठी पारदर्शक कव्हर लागते, उदा. आमचे साधे Clear डिझाइन.
3. आपल्याला विषयानुसार रंग ठरवायचे आहेत. यासाठी Floura सारखी फ्लोरोसंट कव्हर किंवा साधी सिंथेटिक कव्हर चांगली चालतात.
4. सत्राच्या मध्येच पुन्हा कव्हर घालून आपण कंटाळला आहात.

प्लास्टिक निवडत असाल तर 50 माइक्रॉन ही किमान मर्यादा समजा. वर्षभर टिकायला हवे अशा पुस्तकासाठी मी 60 किंवा 70 माइक्रॉन निवडेन. आमचे सर्वात जास्त विकले जाणारे कव्हर Student JPPL 70 माइक्रॉन आहे.

आमची सिंथेटिक कव्हर 50 ते 75 माइक्रॉनपर्यंत आहेत. सिंथेटिक बुक कव्हर म्हणजे काय या गाईडमध्ये प्रत्येकाची माहिती दिली आहे.

एक-दोन कुटुंबांसाठी छोटा पॅक पुरेसा आहे. आमचा सिस्टर ब्रँड PackSmith चार बॉक्स्ड रोलचा सेट ऑनलाइन विकतो. डिस्ट्रीब्यूटर्स आणि होलसेल डीलर्ससाठी आमची पूर्ण रेंज नोटबुक कव्हर पानावर आहे.